Een vergelijking van de perioden vóór en na de inwerkingtreding van de beschermingsverordening voor wonen in 2022 toont een instorting van het aantal woningen waarvoor een bouwaanvraag is ingediend met niet minder dan 80%. In 2025 zijn er slechts aanvragen voor 105 woningen, terwijl het hoogtepunt in de observatieperiode sinds 2014 in 2018 bij 1074 woningen lag. Bern (-44%), Luzern (-33%) en Winterthur (-29%) bevinden zich eveneens in het negatieve gebied, wat kan worden verklaard door een landelijke daling van de woningbouw vanaf 2023. Deze daling kan de instorting in Basel-Stadt echter slechts gedeeltelijk verklaren. Hoe langer de afwijking in Basel-Stadt ten opzichte van de vergelijkingssteden aanhoudt en hoe groter deze afwijking is, des te groter is het bewijs dat het in verband staat met de gewijzigde wettelijke bepalingen. Basel-Stadt heeft door de aanscherping van de huurbescherming de bouwactiviteit vrijwel volledig tot stilstand gebracht. Een hoopvolle plek is Zürich, al mag niet over het hoofd worden gezien dat ook daar het aantal aanvragen sinds 2019 trendmatig afneemt.
De stemgerechtigden van het kanton Zürich, die op 14 juni 2026 beslissen over de beschermingsinitiatief voor wonen, zouden hun vingers van experimenten moeten afhouden die net als in Basel-Stadt tot een duidelijke daling van de woningbouwactiviteiten zullen leiden. Aanvaarding van de beschermingsinitiatief voor wonen zal de situatie op de huurwoningmarkt in het kanton Zürich verergeren in plaats van verzachten. Het enige middel om de huurprijsontwikkeling in toom te houden, is een voldoende aanbod van betaalbare woningen, wat op zijn beurt intensievere bouwactiviteiten vereist.
De grootste steden van Duitstalig Zwitserland hebben steeds meer moeite om een groeiende bevolking van voldoende woonruimte te voorzien. Kijkt men naar de ontwikkeling van de voltooide woningen in de vijf steden Basel, Bern, Luzern, Winterthur en Zürich, dan blijkt een duidelijke discrepantie tussen de bevolkingsontwikkeling en het aantal woningen enerzijds en de ontwikkeling in deze steden in vergelijking met verschillende andere vestigingsgebieden anderzijds. In geen enkele vergelijkingsgroep is de procentuele verandering van de woningvoorraad zo laag als in deze steden, terwijl hun bevolking onophoudelijk groeit. Tussen 2014 en 2025 steeg de woningvoorraad in Basel, Bern, Luzern, Winterthur en Zürich volgens het gebouw-en woningregister GWR cumulatief met 8,5%, de bevolking met 9,5%. De disproportionele groei van de bevolking leidt tot een stijgende woningsdichtheid. In de andere woongebieden lag de toename van de woningvoorraad tussen 11,1 en 14,9% en de bevolkingsgroei was onderproportioneel tussen 9,5 en 12,8%. Dit wijst op een dalende woningsdichtheid. De last van de woning- en bevolkingsgroei wordt dus niet door de centrumsteden gedragen, maar door het omliggende gebied.
Lees de hele studie "Update mei 2026 - Beschermingsverordening Wonen Basel-Stadt / Woningbouw in Duitstalige Zwitserse steden: "From bad to worse" - Basel's bouwactiviteiten in coma / In de grootste Zwitserse steden stijgt het aantal woningen langzamer dan daarbuiten", SVIT Zwitserland, mei 2026, https://www.svit.ch/de/studie-basel-bad-worse
Auteur en vakcontact SVIT Zwitserland: Dr. Ivo Cathomen Hoofd Politiek en Communicatie SVIT Zwitserland Tel. 044 434 78 88 ic@svit.ch