Sinds begin juni is er nauwelijks regen gevallen en de ene hittegolf volgt de andere op. Hele regio's zijn niet alleen geel, maar al bruin gekleurd. Vrijwel heel Zwitserland en bijna alle productiesectoren zijn getroffen, zij het op verschillende manieren.
Gebrek aan voer in de veehouderij
Het gras is in de meeste regio's al weken geleden gestopt met groeien. In bepaalde regio's zijn de planten compleet verdord, waardoor er zelfs bij voldoende regen geen vooruitzicht is op een verdere voldoende voederwinning of groene weidegrond. De bedrijven moeten hun koeien, runderen en andere grasetende dieren vaak al wekenlang het voor de winter bedoelde voer geven. Veel boeren zijn er nu al van overtuigd dat het niet tot volgend voorjaar zal duren. Dan blijven er twee opties over: voer bijkopen of dieren slachten. Het kopen van voer is binnen- en buitenland lastig, omdat de situatie in onze buurlanden niet veel beter is. Wie in eigen land nog voer beschikbaar heeft, kan dit melden bij een van de ingestelde voederbeurzen (bijv. Voederbeurs Berner Bauernverband, Voederbeurs Zürcher Bauernverband). Vanwege de moeilijke voedselsituatie stijgen de slachtaantallen. Aan de andere kant is de melkproductie door gebrek aan eetlust en een nieuwe ziekte uit warmere streken sterk teruggelopen. In de Alpen komt bij het voertekort nog bij dat waterbronnen opdrogen, waardoor sommige alpenweiden al voortijdig werden verlaten. Andere voorzien zichzelf met watertransporten over de weg of per helikopter met als doel zo lang mogelijk van het voer in de zomergrazinggebieden te genieten.
Verdorrende akkerbouwgewassen en dure irrigatie
In de akkerbouw werd de droogte sterker tijdens de rijpingsfase van graan en raapzaad, waardoor de opbrengsten hier grotendeels goed waren. Bij de nog staande gewassen zoals aardappelen, suikerbieten of zonnebloemen is de situatie anders. Met elke dag zonder regen verslechteren hun oogstvooruitzichten. De nationale omvang zal nog moeten blijken. Het hangt ook af van hoe het weer zich verder ontwikkelt. Zelfs met irrigatie schaadt de hitte de aardappelen en stopt de groei van de knollen. Kwalitatieve verliezen in grootte en vorm zijn te verwachten. In de fruit- en groenteteelt gaat er momenteel nauwelijks iets zonder irrigatie. Vooral het irrigeren van grootschalige groenteteelten is tijdrovend en duur. Daarbij komen hittegerelateerde kwaliteitsverliezen.
Oogstverliezen en droogtegerelateerde meerkosten versterken economische druk
De oogstverliezen en meerkosten leiden tot stijgende productiekosten voor de landbouwproducten en verscherpen de economische situatie van boerenbedrijven. De Zwitserse Boerenverband (SBV) doet zijn uiterste best om hen in de momenteel belastende situatie te ondersteunen. Zo heeft hij zich bij het Federale Landbouwbureau ingezet voor de verleende uitzonderingsregels bij de directe betalingen, welke de kantons uitvoeren. Het gaat erom dat de bedrijven de directe betalingen toch ontvangen, ook als individuele voorschriften niet of niet volledig kunnen worden nagekomen (bijv. minimale voederopname in de weiden). Ook zullen er directe teeltbijdragen zijn, zelfs al kan er door de droogte niets worden geoogst. Verder heeft hij zich ingezet voor het schrappen van invoerrechten en heffingen op geïmporteerd ruwvoer. Deze werden met uitzondering van hele plantenmaïs per 1 augustus ook verleend. Het tarief voor hele plantenmaïs valt in de tweede helft van augustus ook weg.
Producentenprijzen moeten extra inspanningen en verliezen dekken
Als belangrijk punt voor de bedrijven acht de Boerenbond dat de producentenprijzen de gestegen productiekosten van de betrokken producten opvangen en dienovereenkomstig stijgen. Bovendien moeten de kwaliteitseisen worden aangepast. De Boerenbond spant zich dan ook direct bij detailhandelaren en indirect met de brancheorganisaties in voor kostendekkende producentenprijzen die ook de tegenvallende opbrengsten overwogen. De Boerenbond roept verder de kantonnale kredietverenigingen op om eenvoudig toegang te verschaffen tot bedrijfshulpkredieten (renteloze leningen) of clementie te tonen bij de terugbetaling van investeringsleningen. Om de watervoorziening in de zomergrazinggebieden veilig te stellen, kunnen de kantons via het leger een aanvraag indienen.
Emissies verminderen en aanpassingsmaatregelen uitvoeren
Bij alle genoemde punten gaat het erom om directe hulp zeker te stellen. Op middellange en lange termijn zijn er verdere maatregelen nodig van de bedrijven, maar ook van de federale overheid en de detailhandel. Voor de bedrijven gaat het enerzijds om aanpassing aan de klimaatverandering door middel van de keuze van gewassen en geoptimaliseerde bedrijfsvoering, aanschaf van irrigatie-installaties en toegang tot water bijvoorbeeld via retentiebekkens. Anderzijds gaat het om de uitvoering van effectieve maatregelen voor het verminderen van emissies. De federale overheid moet vooral de bedrijven ondersteunen bij de noodzakelijke investeringen en maatregelen, onderzoek intensiveren en ondersteunen in verzekeringsoplossingen. Bij de investeringshulp zet de Boerenbond zich in om de benodigde middelen beschikbaar te stellen. De afnemers en detailhandelaren tenslotte hebben de grootste hefboom in handen. Eerlijke producentenprijzen die betere inkomsten mogelijk maken en het de landbouwbedrijven mogelijk maken verliezen te verzachten, investeringen doen en zich verder ontwikkelen. De huidige prijsdaling in de winkel schaadt immers zowel het ecologische, economische als sociale duurzaamheid van de binnenlandse landbouw als ook de binnenlandse voedselzekerheid.
Vragen?
- Martin Rufer, Directeur SBV, Mobile 078 803 45 54
- Michel Darbellay, Adjunct-Directeur SBV, Mobile 078 801 16 91
- www.sbv-usp.ch