Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap is de meest vermijdbare oorzaak van neurologische ontwikkelingsstoornissen bij kinderen, waar jaarlijks duizenden pasgeborenen in Zwitserland door worden getroffen. Alcohol is op elk moment tijdens de zwangerschap een gezondheidsrisico. De nieuwe enquête van Sucht Schweiz onder zwangere vrouwen geeft nu aan hoe het voorzorgsprincipe 'Geen alcohol tijdens de zwangerschap' wordt toegepast en waar de moeilijkheden liggen.
Volgens de enquête weten 90% van de door Sucht Schweiz ondervraagde zwangere vrouwen dat het voor de gezondheid van het kind essentieel is om geen alcohol te gebruiken tijdens de zwangerschap. Driekwart heeft al gehoord van het Foetaal Alcoholsyndroom (FAS).
Het is dan ook niet verwonderlijk dat bijna 95% van de respondenten aangaf, na de bevestiging van de zwangerschap geen alcohol meer te hebben gedronken. Echter, iets minder dan de helft van de deelnemende vrouwen gaf aan te hebben geconsumeerd tussen de conceptie en de bevestiging van de zwangerschap, en 6% gaf aan ook na de bevestiging alcohol te hebben blijven drinken.
'We denken dat sommige vrouwen niet de nodige professionele en sociale ondersteuning krijgen,' aldus projectleider Lydia Paiva Quintao. 'Er is een maatschappelijke bewustwording nodig die het niet-consumeren al aanmoedigt vanaf het begin van een kinderwens.'
Mogelijke moeilijkheden en informatiehiaten belemmeren de implementatie van het principe 'Geen alcohol tijdens de zwangerschap'.
* Alcohol consumeren is in onze maatschappij normaal. Dit maakt het moeilijk om niets te drinken. De enquête laat bijvoorbeeld zien dat sommige vrouwen doorgaan met consumeren omdat ze hun zwangerschap (nog) niet willen communiceren. Vrouwen die vooral op hun familie of vriendenkring vertrouwen voor informatie, neigen er meer naar om tijdens de zwangerschap door te consumeren, vooral als hun omgeving dit als normaal beschouwt.
* Een partner die zich solidair aan het voorzorgsprincipe houdt (d.w.z. ook zijn consumptie vermindert of stopt), zou daarentegen een belangrijke steun zijn. De resultaten laten echter zien dat partners zich meestal weinig bezig houden met het verzamelen van informatie en de verantwoordelijkheid voor het consumptievermijding vaak aan de zwangere vrouw wordt overgelaten. Partners, familie en de omgeving hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid in de preventie.
* Bijna 40% van de ondervraagde vrouwen heeft een beperkte algemene of digitale gezondheidscompetentie. Sommigen van hen vertrouwen op misleidende informatie uit hun omgeving of op sociale netwerken. Gynaecologen kunnen hier een belangrijke rol spelen door al tijdens reguliere controles te informeren over het onderwerp alcohol tijdens de zwangerschap.
De boodschap 'Geen alcohol tijdens de zwangerschap' is gebaseerd op een solide wetenschappelijke basis. Omdat er geen bewezen grenswaarde is voor een risicoloos alcoholgebruik, hebben talrijke gezondheidsinstanties wereldwijd dit 'voorzorgsprincipe' overgenomen. Dit principe geldt eigenlijk vanaf de conceptie. Omdat sommige zwangerschappen echter ongepland zijn, is het principe moeilijk volledig toe te passen, en ook bij geplande zwangerschappen is vaak een langdurige onzekerheid aanwezig. Daarom wordt aanbevolen om het alcoholgebruik al vanaf de geplande zwangerschap stop te zetten.
Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap is de meest vermijdbare oorzaak van neurologische ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. Prenatale alcoholblootstelling gaat gepaard met een breed scala aan somatische, cognitieve en gedragsgerelateerde effecten die worden samengevat onder de term 'Foetale Alcohol Spectrum Stoornissen' (FASD), waarbij het Foetaal Alcoholsyndroom (FAS) de ernstigste vorm is. Deze onomkeerbare stoornissen leiden tot leerproblemen, gedragsstoornissen en aanhoudende neurologische stoornissen op volwassen leeftijd en vormen een aanzienlijke belasting voor de getroffenen, hun families en de maatschappij. Zwitserland wordt gekenmerkt door een gebrek aan empirische gegevens. Toch suggereren de weinige beschikbare indicatoren dat elk jaar duizenden pasgeborenen worden getroffen door FASD en honderden door FAS.