Op 14 juni 2026 stemt Zwitserland over een voorstel van groot belang voor de economie, samenleving en Europese politiek. Het volksinitiatief 'Geen 10 miljoen-Zwitserland' wil een strikte beperking van de woonbevolking tot 10 miljoen invoeren. Daarmee bedreigt het de welvaart, de levenskwaliteit en banen, en daarmee de basisvoorzieningen in Zwitserland. Met het initiatief zou het tekort aan vaklieden sterk toenemen, aangezien door de demografische ontwikkeling meer mensen met pensioen gaan dan jonge mensen de arbeidsmarkt betreden. Daarmee zou de reeds nu gespannen situatie in veel sectoren, bijvoorbeeld in de zorg en gezondheidszorg, verergeren; de voorzieningszekerheid zou lijden en de wachttijden zouden toenemen. Ook vakmensen in de IT, onderzoek, technologie of energie zouden ontbreken, waardoor het innovatievermogen van Zwitserland verzwakt. Vooral de stedelijke centra als drijvende krachten van innovatie en voedingsbodem voor startups zouden zwaar getroffen worden. Daarom steunt de Stedenbond de brede alliantie van politiek en economie tegen het initiatief.
Bij aanname van het initiatief zouden internationale overeenkomsten moeten worden opgezegd, met name de bewezen bilaterale verdragen met de EU. De Zwitserse steden, als belangrijkste economische locaties, zijn afhankelijk van open markten en internationale netwerken, en hebben daarom altijd de bilaterale weg en het vrije verkeer van personen gesteund. Voor Zwitserse bedrijven is niet alleen de duidelijk geregelde en betrouwbare toegang tot de EU-interne markt essentieel. Ze moeten ook de mogelijkheid hebben om ongecompliceerd en gericht arbeidskrachten uit de EU te rekruteren.
Met het initiatief zou bovendien de veiligheid van ons land in gevaar worden gebracht. Mocht daarnaast de verdragen zoals Schengen/Dublin wegvallen, dan zou de politiesamenwerking bemoeilijkt worden en zou het asielsysteem zwaarder belast worden, met merkbare gevolgen voor kantons en steden.
De ervaring van de Zwitserse steden laat zien dat bevolkingsgroei weliswaar uitdagingen met zich meebrengt, maar tegelijkertijd zorgt voor een divers en aantrekkelijk stedelijk leven. Een grotere bevolking gaat gepaard met meer arbeidsprestatie, uitgebreide infrastructuur, meer onderwijs- en zorginstellingen, culturele inrichtingen en diverse gastronomische aanbiedingen. De steden hebben herhaaldelijk bewezen dat ze groei op het gebied van mobiliteit, woonruimte en infrastructuur kunnen beheren en vormgeven; bijvoorbeeld door investeringen in het openbaar vervoer, de bevordering van non-profit woningbouw, de ontwikkeling van nieuwe wijken en hoogwaardige binnenstedelijke ontwikkeling. De huidige uitdagingen - bijvoorbeeld bij het wonen - kunnen alleen met gerichte politieke instrumenten worden opgelost. Een starre bevolkingsgrens is de verkeerde aanpak.