Elke vierde persoon in Zwitserland maakt zich zorgen over zijn of haar baan. Een op de tien acht het zeer waarschijnlijk om binnen de komende twaalf maanden de baan te verliezen. Bij mensen onder de 30 jaar komt dit gevoel aanzienlijk vaker voor dan bij personen ouder dan 55 jaar.
Dit blijkt uit een door Angestellte Schweiz in opdracht gegeven en door DemoSCOPE uitgevoerd representatief onderzoek. Hiervoor werden meer dan 1000 werkenden bevraagd over hun angst voor baanverlies en de oorzaken daarvan, en of hun onzekerheid is toegenomen door geopolitieke en technologische veranderingen. 24% van de ondervraagden gaf aan dat het gevoel van onzekerheid in de afgelopen twaalf maanden is toegenomen.
Opmerkelijk: De onzekerheid wordt niet alleen aan externe factoren toegeschreven. De wereldwijde politieke situatie is niet de hoofdoorzaak van dit gevoel van onzekerheid, maar eerder de strategische beslissingen van bedrijven en de economische situatie. Kunstmatige intelligentie en de digitale revolutie worden ook vaak genoemd als oorzaken van onzekerheid.
**De onzekerheid heeft oorzaken**
Dit zijn de oorzaken: 29% van de ondervraagden heeft recent reorganisaties in hun eigen bedrijf meegemaakt, 26% ontslagen, en 17% een aanstellingsstop. 24% van de werkenden in grote bedrijven (meer dan 250 werknemers) heeft in het afgelopen jaar het gebruik van AI in hun professionele omgeving gezien.
“Veel werknemers ervaren de verandering in de arbeidswereld niet als een kans, maar als een belasting”, zegt Laure Fasel, communicatiedeskundige bij Angestellte Schweiz. “We verwachten van de bedrijven dat ze hun medewerkers in tijden van verandering een transparante communicatie bieden, want het onbekende is vaak het ergste in overgangsfasen.”
**Jonge mensen worden sterker door onzekerheid getroffen**
De studie toont aan dat jongeren onder de 30 jaar zich meer ongerust maken. “Dat heeft ons nogal verrast, omdat er vaak over werkloosheid wordt gesproken als een probleem voor mensen boven de 50 jaar. Anderzijds laten studies zien dat het voor jonge mensen steeds moeilijker wordt om na hun studie de arbeidsmarkt te betreden. Veel hebben eerst tijdelijke contracten. En banen met minder verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld stages, kunnen vaak als eerste door kunstmatige intelligentie vervangen worden”, analyseert Laure Fasel.
**Bijscholing als oplossing**
Als meest effectieve tegenmaatregel tegen onzekerheid zien 82% van de ondervraagden bijscholing als enigszins tot zeer relevant; even belangrijk zijn betrouwbare economische perspectieven en een transparante bedrijfsstrategie.
64% noemt omscholing als relevante oplossing - een duidelijk signaal dat de toekomst van bepaalde beroepen ter discussie staat. Van degenen die zich geen zorgen maken over hun baan, geeft 42% aan dat het gevoel van veiligheid komt omdat hun werk niet door AI vervangbaar is. Dit is een duidelijke boodschap aan bedrijven en politiek: Transformatie slaagt alleen als we in mensen investeren, niet alleen in technologie.
**Niet alleen waarschuwen, maar handelen**
Angestellte Schweiz wil meer dan alleen waarschuwen. Met einstAIn.ch heeft de vereniging samen met partners een denktank gelanceerd over de toekomst van werk in het AI-tijdperk, die werknemers, bedrijven, wetenschap en politiek samenbrengt en concrete antwoorden ontwikkelt op de vragen die veel werknemers vandaag de dag bezig houden. De personeelsvereniging wil de verandering niet alleen becommentariëren, maar mede vormgeven, in het belang van de werkenden en de bedrijven.
**Zonder psychologische veiligheid lijdt de arbeidskwaliteit**
Baanonzekerheid heeft gevolgen. Als vertrouwen ontbreekt, dalen niet alleen het veiligheidsgevoel en de motivatie, maar ook de samenwerking, leergierigheid en innovatiekracht. Wie de arbeidswereld van morgen mede vorm wil geven, moet daarom meer bieden dan efficiëntie en technologie: Vertrouwen, perspectieven en bedrijfsbesluiten die niet ten koste van de werknemers genomen worden.