Schooluniformen voor 1721 verdreven kinderen

In Ethiopië zijn schooluniformen verplicht. Ze hebben een belangrijke sociale functie: Ze beschermen kinderen uit bijzonder arme gezinnen ervoor om met hun versleten dagelijkse kleding naar de les te gaan.

In Debre Berhan, een stad twee uur rijden ten noorden van de hoofdstad Addis Abeba, produceren lokale kleermakers een eenvoudige schooluniform van synthetische vezels voor slechts 835 Birr, omgerekend ongeveer vier Frank.

Maar zelfs dit bedrag kunnen veel intern verdreven gezinnen in de stad zich niet veroorloven. Daarom besloot het stadsbestuur dat de kinderen de lessen in hun dagelijkse kleding mochten volgen.

Maar deze als verlichtende maatregel bedoelde oplossing had zijn prijs voor de kinderen. "Veel van ons schaamden zich voor hun oude kleding," zegt de 15-jarige Dawit. Kinderen uit verdreven gezinnen bezitten vaak alleen de kleren die ze dragen. De textiel is vaak verbleekt, dun geschuurd en gescheurd. "We werden direct door iedereen als verdrevenen herkend," zegt Dawit. "Hierdoor waren we buitenstaanders en werden vaak ook vijandig bejegend."

"De school is een anker"

"We hoorden tijdens een monitoringbezoek in Debre Berhan van het leed van de gevluchte kinderen," vertelt Claudio Capaul, mede-directeur van de Zwitserse hulporganisatie Mensen voor Mensen. "Dus stelden we fondsen beschikbaar. Want de school is voor de kinderen een anker om aan te komen en zich op de nieuwe plek te integreren."

Lokale kleermakers kwamen naar de Tebase Medahnialem basisschool, namen maten op bij de kinderen en noteerden maten en namen. "De lokale economie stimuleren was een welkome bijwerking," zegt Claudio Capaul. De kleermakers van Debre Berhan hebben hun werkplekken op straathoeken onder plastic zeilen of in de nauwe woonkamer van een lemen huis. Stoffen werden op maat gesneden, zomen gezet, knopen aangenaaid. De voetbediende machines draaiden dagenlang. Nu hebben 1721 kinderen hun uniform ontvangen tijdens een plechtige uitreiking. "Eindelijk voel ik me gelijkwaardig met de anderen," zegt Erhemia, een 14-jarig meisje. "Ik heb meer zin om te leren. Ik denk nu: Ik kan iets van mezelf maken."

"Conflicten in de multinationale staat"

In Debre Berhan leven talloze intern ontheemden die vanwege geweld en onzekerheid uit hun herkomstgebieden moesten vluchten. In de stad zijn drie officiële kampen geregistreerd, waar momenteel 25.608 mensen wonen. Daarnaast zijn er 11.822 andere mensen in particuliere woningen ondergebracht. Daarmee is ongeveer tien procent van de stadsbewoners intern ontheemd. Veel van de gezinnen komen uit verschillende zones van de regio Oromia, waar langdurige conflicten hen tot vluchten hebben gedwongen.

Ethiopië is een multinationale staat met meer dan 80 etnische groepen, waarin lokale en regionale spanningen steeds weer tot gewelddadige confrontaties leiden. Sinds meerdere jaren, vooral sinds de oorlog in de noordelijke regio Tigray, zijn ongeveer twee miljoen mensen in eigen land op de vlucht. Daar komen nog ongeveer een miljoen mensen bij die voor conflicten in buurlanden als vluchteling bescherming zoeken.

"Droomberoep: Accountant"

Een van de verdrevenen is ook de 13-jarige Meseret. Haar gezin vluchtte uit de omgeving van Wollega in de regio Oromia. Daar hadden ze land gepacht en leefden van landbouw en veeteelt. Toen de veiligheidssituatie verslechterde en er gewelddadige aanvallen plaatsvonden, verloor het gezin hun thuis en hun economische bestaan. Vandaag de dag woont Meseret met haar vader in Debre Berhan. De moeder is naar Saoedi-Arabië gemigreerd. Daar werkt ze als huishoudster om enkele dollars naar de familie te kunnen sturen. Daarom neemt Meseret nu naast school ook het huishouden op zich. "Ik voelde me minderwaardig zonder uniform," zegt Meseret. "Maar nu heb ik niet meer het gevoel dat iedereen alleen maar het verdreven meisje in mij ziet."

Ze wil nu ijverig leren. Accountant of bankier wil ze worden. Cijfers in een systeem brengen, orde, structuur, veiligheid. Voor velen klinkt dat onaantrekkelijk. Maar voor Meseret is het een droomberoep.

Mensen voor Mensen zet zich in tegen armoede en honger. De stichting werd opgericht door de acteur Karlheinz Böhm (1928-2014). In de geest van de oprichter creëert het Zwitserse hulpwerk levensperspectieven voor de armste families in Ethiopië. Doel van het werk is dat ze in hun thuisland menswaardig kunnen leven. Speerpunten van de afzonderlijke projecten zijn vrouwenbevordering, beroepsopleiding, microkredieten, kinderhulp, gezinsplanning en agrarische ontwikkeling. De componenten worden naar lokale behoeften gecombineerd en met zorgvuldig geselecteerde lokale partners uitgevoerd.

Redactionele toelichting: De beeldrechten liggen bij de respectieve uitgever. Beeldrechten: Stiftung Menschen für Menschen Schweiz / Fotograaf: Yared Assefa